Jak wybrać odpowiednie ogrodzenie dla gospodarstwa rolnego?

Wybór odpowiedniego ogrodzenia dla gospodarstwa rolnego ma istotne znaczenie dla ochrony mienia, w tym często cennych maszyn rolniczych, zwierząt i upraw. Przepisy prawne regulują szczególnie kwestie związane z tym, jak ogrodzenie ma chronić zwierzęta przed rozprzestrzenianiem się chorób. Jakie rodzaje ogrodzeń sprawdzają się najlepiej w przypadku gospodarstw? Jakich błędów należy unikać podczas planowania i budowy? Wyjaśniamy.

Rodzaje ogrodzeń dla gospodarstw rolnych

W gospodarstwach rolnych stosuje się różne rodzaje ogrodzeń, które różnią się materiałami, kosztami i funkcjonalnością. Wybór odpowiedniego rozwiązania powinien uwzględniać specyfikę działalności, warunki terenowe oraz dostępny budżet.

Do najpopularniejszych rozwiązań zaliczają się ogrodzenia panelowe oraz betonowe. Oprócz nich można spotkać się także z wykorzystaniem stalowej siatki ogrodzeniowej czy drewnianych sztachet. Płoty wykonane z siatki, choć są tanie i szybkie w montażu, zwykle nie zapewniają dostatecznej ochrony i zarówno zwierzęta, jak i ludzie mogą je bez trudu sforsować. Drewniane sztachety natomiast wykazują niższą odporność na warunki atmosferyczne oraz uszkodzenia mechaniczne, o które przecież w gospodarstwie rolnym nietrudno.

Ogrodzenie panelowe

Ogrodzenie panelowe wykonane z ocynkowanej stali jest trwałe, odporne na korozję i łatwe w montażu. Łączy prosty, estetyczny wygląd z funkcjonalnością. Do montażu paneli ogrodzeniowych wykorzystuje się metalowe słupki i stalowe obejmy. Co więcej, proces montażu przebiega szybko, a wymiana uszkodzonego elementu nie wymaga ingerencji w pozostałe panele.

Ogrodzenie panelowe najlepiej sprawdza się w obejściach hodowlanych niewymagających pełnej izolacji i wokół budynków gospodarczych. W standardowej wersji ma formę kratownicy z prostokątnymi lub kwadratowymi oczkami, które zapewniają pełną transparentność (dzięki temu gospodarz zawsze wie, co dzieje się po drugiej stronie) i jednocześnie izolują wydzieloną przestrzeń przed ludźmi i większością zwierząt.

Ogrodzenie betonowe

Ogrodzenie betonowe zalicza się do najtrwalszych i najsolidniejszych rozwiązań stosowanych w gospodarstwach rolnych. Wykonuje się je z prefabrykowanych elementów, które mogą mieć formę pełnych płyt lub paneli z dekoracyjnymi wzorami.

Ogrodzenie wykonane w całości z betonu ma dwie najważniejsze zalety – jest wytrzymałe i zapewnia pełną izolację terenu. Beton jako materiał budowlany cechuje się wysoką odpornością na uszkodzenia mechaniczne i warunki atmosferyczne. Dzięki temu przez wiele lat nie trzeba wymieniać ani dodatkowo konserwować elementów ogrodzenia. Zapewnia ono też wysoki poziom ochrony i prywatności, ponieważ pełne płyty całkowicie odgradzają wydzielony teren, uniemożliwiając zarówno przedostawanie się ludzi i zwierząt, jak i obserwowanie infrastruktury gospodarstwa z zewnątrz.

Wymogi techniczne dla ogrodzeń rolniczych

W większości przypadków budowę ogrodzenia działki rolnej regulują przepisy ogólne. Są to Prawo budowlane oraz Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Warto też zapoznać się z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i upewnić się, że teren rolniczy nie podlega ochronie.

Budowa ogrodzenia wokół terenu rolniczego nie wymaga uzyskania pozwolenia. W sytuacji, gdy płot będzie wyższy niż 2,2 metra, fakt jego budowy należy jednak zgłosić do właściwego urzędu miasta lub starostwa powiatowego – jeżeli w ciągu 21 dni nikt nie wyrazi sprzeciwu, można przystąpić do realizacji inwestycji. Przepisy nie ustalają minimalnej i maksymalnej wysokości, ale zwykle to 1,5-2 metry. W gospodarstwach, w których znajdują się zwierzęta hodowlane wysokość powinna być wyższa, żeby zapobiec ich ucieczce. W przypadku ogrodzeń przeznaczonych do ochrony przed dzikimi zwierzętami zalecamy wysokość minimum 1,8-2 metry.

Jeśli na ogrodzeniu znajdują się jakieś elementy, które mogą stwarzać zagrożenie, np. drut kolczasty lub szpikulce, muszą być one zamontowane na wysokości powyżej 1,8 metra.

ASF a wymagania dotyczące ogrodzenia chlewni

Afrykański Pomór Świń (ASF) to wysoce zaraźliwa choroba wirusowa dotykająca trzodę chlewną i dziki. Może spowodować znaczne straty w hodowli. W związku z tym przepisy prawne w Polsce nakładają na rolników obowiązek wdrożenia środków bioasekuracji, w tym zastosowania  odpowiednich ogrodzeń.

W polskim prawodawstwie kwestię bioasekuracji reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. Na poziomie Unii Europejskiej kwestie związane z ASF regulują m.in.:

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie chorób zakaźnych zwierząt oraz uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”);
• Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniające rozporządzenie 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczania.

Zgodnie z przepisami i wytycznymi służb weterynaryjnych ogrodzenia chlewni powinny być wykonane z trwałych materiałów, które uniemożliwiają dzikim zwierzętom dostęp do gospodarstwa. Ogrodzenie musi być szczelne i mieć wysokość co najmniej 1,5 metra. Jego dolna część powinna być wkopana w ziemię na głębokość przynajmniej 30 cm, żeby zapobiegać podkopaniu.

Jakie ogrodzenie najlepiej chroni gospodarstwo przed ASF?

W walce z ASF najlepiej chronią ogrodzenia, które zapewniają pełną izolację trzody hodowlanej od dzikich zwierząt. Spośród dostępnych opcji najczęściej wybierane są do tego celu ogrodzenia betonowe – zapewniają one wyższą trwałość od innych dostępnych rozwiązań, a także korzystniejszy stosunek ceny do uzyskiwanego efektu.

Ogrodzenie betonowe jest wysoce stabilne i nie uszkodzi się nawet wtedy, gdy dzikie zwierzęta będą próbowały je sforsować. Dodatkowo nie wymaga cyklicznej konserwacji i stosowania dodatkowych elektrycznych systemów odstraszania.

Dofinansowanie na budowę ogrodzenia gospodarstwa

Rolnicy mogą starać się o uzyskanie środków na budowę ogrodzeń w ramach organizowanych co pewien czas programów dofinansowań. Dla przykładu w 2024 roku Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prowadziła nabór wniosków na wsparcie inwestycji mających na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się ASF, w tym właśnie na budowę ogrodzeń. Maksymalna kwota dofinansowania wynosiła 100 000 zł, przy czym refundacji podlegało 80% kosztów kwalifikowanych.

Rolnikom zainteresowanym uzyskaniem dotacji na budowę ogrodzenia zalecamy regularne śledzenie komunikatów ARiMR oraz oficjalnych stron rządowych, aby być na bieżąco z aktualnymi programami wsparcia i terminami składania wniosków.

Najczęstsze błędy przy wyborze i budowie ogrodzenia

Budowa ogrodzenia gospodarstwa rolnego to inwestycja, która wymaga starannego zaplanowania. Niewłaściwe decyzje mogą prowadzić do niepotrzebnych kosztów, problemów z trwałością konstrukcji, a nawet naruszenia przepisów prawa.

Jednym z najczęstszych błędów jest wybór nieodpowiednich materiałów. Przykładem mogą być siatki ogrodzeniowe lub stalowe panele – choć początkowy koszt związany z zakupem jest niższy, środki poświęcone na naprawy i konserwację w ciągu najbliższych kilku lat przewyższą oszczędności. Jak uniknąć tego błędu? Wystarczy postawić na sprawdzone materiały, takie jak panele ogrodzeniowe lub betonowe przęsła.

Innym poważnym błędem jest nieprzemyślany projekt ogrodzenia, który nie uwzględnia specyfiki gospodarstwa oraz ukształtowania terenu. Dokładnego przemyślenia wymagają także furtki i bramy, które powinny być rozmieszczone w taki sposób, żeby nie utrudniać codziennej pracy w gospodarstwie. Przed rozpoczęciem budowy warto stworzyć szczegółowy plan, który będzie uwzględniał topografię terenu, rozmieszczenie kluczowych obiektów i ciągi komunikacyjne.

Podsumowanie

Wybór odpowiedniego ogrodzenia terenu gospodarstwa rolnego to decyzja wymagająca starannego przemyślenia wielu aspektów, takich jak specyfika działalności, warunki terenowe i zgodność z przepisami prawa. Stawiając na sprawdzone rozwiązania, np. panele ogrodzeniowe lub betonowe przęsła, rolnicy mogą zapewnić sobie skuteczną ochronę przed dzikimi zwierzętami mogącymi zniszczyć uprawy czy sprzęt rolniczy oraz roznosić wirusa ASF. Ochrona ta dotyczy również osób, które nie powinny znajdować się na terenie gospodarstwa.